fbpx

TÓM TẮT SÁCH – ĐÀM PHÁN VỚI CHÍNH MÌNH | ĐỌC SÁCH CÙNG SBS

Chào mừng các bạn quay trở lại với chuyên mục đọc sách cùng SBS. Kỳ này, SBS xin giới thiệu tới mọi người cuốn sách “Getting to yes with yourself” hay “Đàm phán với chính mình – 6 bước để trở thành người bạn tốt nhất của mình” của tác giả William Ury.

William Ury là một nhà đàm phán, hòa giải nổi tiếng thế giới, đồng thời, ông cũng là người chỉ đạo “Dự án thương lượng toàn cầu” của Đại học Harvard. Ông là tác giả của nhiều cuốn sách best-seller về kỹ năng đàm phán như “Lời từ chối hoàn hảo” (The power of a positive no), “Bỏ qua lời từ chối” (Getting past no) hoặc cuốn sách này, “Đàm phán với chính mình”

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Giới thiệu: Cuộc đàm phán đầu tiên

Trong suốt những năm sự nghiệp của mình, tác giả đã nghiên cứu và hỗ trợ giải quyết hàng triệu những cuộc trao đổi hay tranh luận giữa các doanh nghiệp, tổ chức và chính phủ để đạt được thỏa thuận có lợi cho cả đôi bên. Những cuốn sách trước đó của ông như “Để đạt được thỏa thuận: Đàm phán mà không cần nhượng bộ” hay “Lời từ chối hoàn hảo”, v.v… đã giúp nhiều người đọc có thể học được những khái niệm cơ bản của phương pháp đàm phán cùng-thắng thay vì thắng-thua, từ đó giúp họ giải quyết các mâu thuẫn hàng ngày của họ. Tuy nhiên, William Ury nhận thấy vẫn còn thiếu gì đó, ông cho rằng, cuộc đàm phán đầu tiên và quan trọng nhất mà mỗi người đều phải thực hiện là đàm phán với chính mình.”Việc đàm phán với chính mình mở đường cho việc đàm phán thành công với người khác”, bởi “Xét cho cùng, nếu chưa đạt được thỏa thuận với chính mình thì làm sao chúng ta có thể đạt được thỏa thuận với người khác, đặc biệt là trong những tình huống khó khăn?”

ĐỐI THỦ ĐÁNG GỜM NHẤT CỦA CHÚNG TA CHÍNH LÀ BẢN THÂN MỖI NGƯỜI.

Mỗi ngày, chúng ta cần đàm phán với rất nhiều đối tượng, mục đích của việc đàm phán không phải chỉ đưa ra được các thỏa thuận mà còn đạt được điều ta mong muốn. Thế nhưng, với nhiều năm tham gia các cuộc hòa giải trong nhiều tình huống khác biệt, tác giả rút ra rằng, trở ngại lớn nhất để mỗi người đạt được điều mình mong muốn trong các cuộc đàm phán lại chính là bản thân chúng ta.

Trong những cuộc tranh luận, chúng ta vô tình luôn phản ứng theo cách đi ngược lại với lợi ích thực sự của bản thân. Ẩn dưới những phản ứng tiêu cực ấy là tư duy thắng-thua, trong đó, chúng ta cho rằng hoặc chúng ta đạt được điều ta muốn hoặc đối phương có điều mà họ muốn, chứ không phải hai bên. Tư duy này tồn tại bởi sự e ngại bị người khác lợi dụng cũng như nỗi lo không được đáp ứng đủ; do vậy, ta phải tự tìm kiếm, thậm chí khiến người khác bị thiệt hại. Thông thường, kiểu tư duy thắng-thua này luôn mang lại tổn thất cho cả hai bên.

Trở ngại lớn nhất cũng có thể biến thành cơ hội tốt nhất để thành công. Nếu bản thân mỗi người học cách thay đổi bàn thân mình, mỗi người có thể tự đáp ứng đủ nhu cầu cho mình, cũng như cho người khác, từ đó trở thành tiền đề cho các cuộc đàm phán thành công, đưa ra thỏa thuận có lợi cho đôi bên. Tác giả cho rằng, thay vì trở thành đối thủ đáng ghờm nhất, hãy trở thành người bạn tốt nhất của bản thân. Ông gọi quá trình biến bản thân từ kẻ thù trở thành bạn là quá trình thỏa thuận với chính mình.

Quá trình này được đúc kết thành một phương pháp bao gồm sáu bước sẽ được trình bày xuyên suốt cuốn sách này:

  1. Đặt mình vào vị trí của chính mình
  2. Phát triển BATNA của bạn
  3. Thay đổi cách nhìn về bức tranh cuộc sống
  4. Nắm bắt hiện tại
  5. Tôn trọng người khác trong mọi hoàn cảnh
  6. Cho đi và nhận lại

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Phần 1: Đặt mình vào vị trí của chính mình: từ đánh giá đến thấu hiểu bản thân

Tất cả chúng ta đều muốn có được điều mình mong muốn trong cuộc sống. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ ta chưa xác định được điều mình thực sự mong muốn. Đồng thời, trong các cuộc đàm phán cũng như cuộc sống, chúng ta muốn làm hài lòng đối phương, nhưng thường không biết rõ họ muốn gì. Tác giả chia sẻ, kỹ năng quan trọng nhất đối với một nhà đàm phán chính là việc đặt mình vào vị trí của người khác. Tuy nhiên, việc đặt mình vào vị trí của người khác rất khó khăn. Chúng ta thường quá chú trọng vào bản thân và những thứ mình muốn mà ít để ý tới những điều khác, bao gồm cả mong muốn của đối phương. Một bước quan trọng cần làm trước hết, tuy nhiên thường bị bỏ qua, để có thể hiểu rõ những gì chúng ta muốn và gián tiếp tìm ra điều người khác mong muốn chính là đặt mình vào vị trí của bản thân. Lắng nghe chính mình sẽ giúp ta thấu hiểu được bản thân mong muốn gì, từ đó, ta có tâm trí và cảm xúc để có thể lắng nghe và hiểu điều người khác thực sự mong muốn, và sau cùng, đạt được kết quả hoặc mục đích đàm phán.

Bao nhiêu người có thể thành thục nói mình đã thấu hiểu cảm xúc và lý trí? Bao nhiêu người có thể thực sự lắng nghe và động viên bản thân với sự thấu hiểu, thấu cảm như một người bạn thực sự của mình? Việc đặt mình vào vị trí của bản thân ban đầu có thể nghe kỳ quặc, bởi xu hướng tự nhiên của ta là đánh giá bản thân với thái độ trách cứ và lờ đi, hoặc gạt bỏ vai trò của mình. Để làm được điều này quả thực không dễ dàng. Tác giả đưa ra ba hành động có thể giúp ích trong việc đặt mình vào vị trí của bản thân.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – QUAN SÁT VỚI CHÍNH MÌNH

Quan sát chính mình: Nếu quan sát bản thân và những người khác khi đàm phán hoặc mâu thuẫn căng thẳng, mỗi chúng ta sẽ thấy bản thân dễ bị lời nói, giọng điệu và hành động của người khác kích động. Bởi khi phản ứng, ta thường rơi vào “cái bẫy 3A: Attack, Accommodate & Avoid. Chúng ta công kích (attack), điều chỉnh (accommodate) – nói cách khác là nhượng bộ, hoặc chúng ta né tránh (avoid). Đôi khi, ta kết hợp cả 3 cách. Nhìn chung, điều này thường khiến vấn đề trở nên tồi tệ hơn bởi những phản ứng này không phục vụ lợi ích thực sự của bản thân. Nó làm chúng ta quên mất mục đích ban đầu của mình và thường hành động ngược lại với điều mình mong muốn. Khi phản ứng, ta mất đi tính xây dựng đối với người khác; và lúc đó, chúng ta không đạt được điều mình quan tâm và không đạt được đàm phán với chính mình.

Có một sự lựa chọn là không nhất thiết phải phản ứng, thay vào đó, chúng ta có thể học cách để quan sát bản thân. Tác giả ví việc quan sát bản thân như việc đứng từ một “ban công” – một hình ảnh ẩn dụ thú vị của ông cho vị trí quan sát, giữ bình tĩnh và kiểm soát bản thân về mặt lí trí và cảm xúc – nếu coi cuộc sống là một sân khấu và chúng ta là diễn viên trên sân khấu ấy, thì ban công chính là nơi quan sát được toàn bộ vở diễn. Để quan sát bản thân, chúng ta đôi khi phải “tới ban công” trước, trong và sau khi diễn ra cuộc trao đổi hoặc đàm phán khó giải quyết.

Mỗi khi cảm thấy bị kích động bởi một suy nghĩ, cảm xúc hoặc cảm giác thoáng qua, ta có hai lựa chọn đơn giản: “nhận ra” hoặc “bị nhận ra”. Ta có thể đắm chìm trong suy nghĩ, cảm xúc ấy, nói cách khác, “bị nhận ra”. Hoặc ta có thể quan sát suy nghĩ và “nhận ra” nó. Việc gọi tên ý nghĩ ấy ra cũng là một cách thức để làm việc này. Từ đó, ta tạo được khoảng cách với những cảm xúc hay suy nghĩ ấy và không phản ứng lại. Học cách quan sát bản thân mà không phản ứng thực sự không dễ dàng, thế nhưng nếu rèn luyện thường xuyên, giành một chút thời gian lắng lại để thấy rõ điều gì xảy ra trong tâm trí, ta sẽ dần quen với cách suy nghĩ của bản thân. Nhờ đó, ta càng nhận biết rõ và điềm tĩnh để có thể xử trí tình huống hiệu quả.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Lắng nghe với sự thấu cảm

Đánh giá bản thân có thể là rào cản lớn nhất đối với việc tự tìm hiểu. Nếu muốn hiểu được người khác thì cách tốt nhất là lắng nghe và thấu cảm với họ giống như một người bạn thân thiết. Đây cũng chính là quy tắc để ta hiểu được bản thân mình. Thay vì nói một cách tiêu cực về bản thân, hãy lắng nghe chính mình bằng sự tôn trọng và thái độ quan tâm tích cực. Thay vì đánh giá bản thân, hãy chấp nhận con người mình.

Thấu cảm thường bị nhầm lẫn với đồng cảm. Đồng cảm có nghĩa là cảm thấy, thể hiện sự luyến tiếc cho tình cảnh của một người mà không nhất thiết phải hiểu nó. Ngược lại, thấu cảm nghĩa là cảm nhận, là hiểu rõ về tình huống đó.

Lắng nghe chính mình với sự thấu cảm là cấp độ cao hơn quan sát. Quan sát nghĩa là nhìn từ bên ngoài, trái lại lắng nghe là cảm nhận từ bên trong. Quan sát mang tới cho ta cái nhìn sâu sắc, trong khi lắng nghe lại giúp ta thấu hiểu sâu sắc. Hai phương thức này đều rất hữu ích cho mỗi người. Trong quá trình lắng nghe bản thân, việc học cách chào đón và chấp nhận những cảm xúc, suy nghĩ của bản thân là cách tốt nhất để quy phục chúng. Bởi khi đã nhận biết và nắm bắt được chúng, ta sẽ giảm được sự bất ngờ khi những điều ấy ập tới tâm trí và không bị quá cuốn theo. Bên cạnh đó, việc lắng nghe những cảm nhận hoặc suy nghĩ sâu thẳm mà bản thân thường không thừa nhận hoặc cho là xấu cũng vô cùng quan trọng. Ví dụ như tức giận. Nếu không biết khi nào ta có cảm xúc tức giận cũng như lý do phía sau của nó, ta có thể bộc phát ra ngoài một cách tiêu cực nhất mà bản thân ít ngờ đến nhất. Bằng cách công nhận và đưa ra ánh sáng cảm xúc ấy, bạn có thể quan sát chúng và kiểm soát chúng dễ dàng hơn.

Việc viết nhật ký là một phương pháp đáng thử để lắng nghe bản thân. Hoặc nếu chưa quen với việc này, mỗi người có thể cân nhắc đến việc nhờ một người bạn, một cố vấn chuyên nghiệp hay bác sĩ chuyên khoa để lắng nghe cho đến khi ta tạo được thói quen lắng nghe chính mình. Lắng nghe chính mình trước khi bước vào một cuộc đàm phán hay thỏa thuận sẽ rất có ích bởi nó giúp suy nghĩ của ta được thông suốt, để từ đó dễ dàng lắng nghe người khác hơn.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Khám phá các nhu cầu của bạn:

Nếu lắng nghe những cảm giác của bản thân, đặc biệt là sự bất mãn, chúng sẽ hướng ta tới những lo ngại và những điều cần quan tâm nhưng chưa được thỏa mãn. Khi được diễn giải chính xác, chúng có thể giúp ta phát hiện nhu cầu sâu kín nhất.

Bạn không vui hay không hài lòng với điều gì trong cuộc sống? Những cảm giác không hài lòng, lo lắng, sợ hãi hoặc buồn chán là cách mà các nhu cầu không được thỏa mãn truyền đạt thông tin tới chúng ta. Càng hiểu rõ về nhu cầu của bản thân bao nhiêu, ta càng dễ đáp ứng các nhu cầu ấy bấy nhiêu. Việc đặt ra câu hỏi phù hợp là điều quan trọng hơn hết. Trong các cuộc đàm phán, câu hỏi để phát hiện điều bạn quan tâm và nhu cầu thực sự của bạn là “Tại sao?”. Một thói quen cần thiết là luôn tự hỏi bản thân câu hỏi Tại sao càng nhiều càng tốt cho đến khi bạn hiểu căn nguyên của sự việc, nhu cầu cơ bản của mình. Có vậy, ta sẽ càng đưa ra nhiều lựa chọn sáng tạo để đáp ứng điều bản thân quan tâm hơn.

Từ tự đánh giá đến thấu hiểu bản thân nghe có vẻ dễ hiểu và tự nhiên nhưng ta thường khó để đặt mình vào vị trí của bản thân để quan sát, thấu cảm và phát hiện ra các nhu cầu của chính mình. Quá trình này là một việc khó khăn và đòi hỏi mỗi người phải thực hiện liên tục. Nó không chỉ giúp mỗi người hiểu mà còn chấp nhận bản thân. “Nếu việc đánh giá bản thân là không đàm phán được với chính mình thì chấp nhận bản thân lại là đàm phán được với chính mình, và có lẽ đó là món quà lớn nhất mà chúng ta có thể tự tặng cho mình.”

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Phần 2: Phát triển BATNA của bạn: từ đổ lỗi đến có trách nhiệm với bản thân

Tác giả chia sẻ, đổ lỗi là điều thường thấy trong hầu hết các mâu thuẫn tiêu cực mà ông từng chứng kiến. Việc đổ lỗi khiến cho đối phương trở nên tức giận và xấu hổ, khiến họ cũng phản ứng lại bằng cách đổ lỗi. Và điều đó cứ tiếp diễn. Những lợi ích về mặt cảm xúc của việc đổ lỗi quá rõ ràng, nó khiến ta nghĩ bản thân vô tội và mình đang bị đối xử bất công, và cũng đồng thời khiến ta nghĩ khác về lỗi lầm của người khác.

Cái giá của việc đổ lỗi là quá lớn. Nó đẩy những tranh cãi, mâu thuẫn lên cao một cách không cần thiết và ngăn cản chúng ta tìm ra cách giải quyết. Điều tệ nhất là ta dần tự đánh mất khả năng của bản thân khi vô tình bỏ qua vai trò của mình trong mâu thuẫn và không để ý tới quyền tự do chọn cách phản ứng của mình.

Tác giả kể cho chúng ta câu chuyện khủng hoảng về thuốc Tylanol – một loại thuốc giảm đau của Công ty dược phẩm Johnson & Johnson năm 1982 để nhắn gửi tới chúng ta về “phản ứng trách nhiệm”, tức là khả năng phản ứng mang tính xây dựng với tình hình chúng ta gặp phải: coi nó là vấn đề cần xử lý, chứ không đổ lỗi. Khủng hoảng của công ty Johnson & Johnson xảy ra khi trong nhiều tuần liên tiếp, có sáu người lớn và một trẻ em ở Chicago tử vong do uống phải Tylenol có pha xyanua. Vụ việc này đặt ra một thách thức lớn cho Tổng giám đốc James Burke khi Tylanol là sản phẩm mang lại nhiều lợi nhuận nhất trong công ty và cũng chiếm 37% thị trường thuốc giảm đau không cần kê toa. Phương án xử lý của công ty lúc đó thực sự đáng ngạc nhiên. Trong khi nhiều chuyên gia đưa ra ý kiến và khuyên rằng không nên tiến hành thu hồi trên phạm vi toàn quốc và chỉ giới hạn trong khu vực Chicago, đồng thời việc bị ngộ độc không phải do lỗi của công ty, James Burke và các đồng nghiệp không chọn cách thoái thác trách nhiệm của mình với khách hàng. Công ty đã nhận hoàn toàn trách nhiệm, thu hồi sản phẩm này ở tất cả các của hàng trên toàn quốc và đề nghị đổi thuốc Tylanol dạng con nhộng hiện có trong các gia đình thành thuốc dạng viên. Điều này đã gây ra tổn thất tới hàng trăm triệu đô la cho công ty. Sau vụ việc, công ty tung ra thị trường loại thuốc Tylanol được đựng trong chai chống làm giả. Và trái với suy nghĩ thông thường cho rằng thương hiệu thuốc này không thể khôi phục sau thảm họa, sau vài tháng, công ty đã có được sự hồi phục đáng kinh ngạc về doanh số và thị phần. Dù gặp phải thách thức hay tổn thất, Johnson & Johnson đều lấy việc chịu trách nhiệm làm cốt lõi của năng lực lãnh đạo chân chính. Họ đã đạt được thỏa thuận dưới dạng niềm tin được khôi phục với các bác sĩ, y tá, bệnh nhân và các cổ đông, chứng nhận cho tính trung thực và đáng tin cậy của công ty trong mắt mọi người.

Khi vượt qua được việc đổ lỗi và bắt đầu chịu trách nhiệm, việc đạt được thỏa thuận với người khác trở nên dễ dàng hơn. Chịu trách nhiệm nghĩa là có trách nhiệm đối với cuộc sống và mối quan hệ của bạn. Ý nghĩa quan trọng nhất của việc này, theo tác giả, có lẽ là quan tâm một cách vô điều kiện đến những nhu cầu của bản thân.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Làm chủ cuộc sống của bạn

Ai thực sự chịu trách nhiệm về cuộc sống của chúng ta? Về trí tuệ, ta biết chính bản thân phải có trách nhiệm về những từ ngữ, hành động, thậm chí là phản ứng của mình; tuy nhiên, chúng ta thường nhìn vào cuộc sống và tìm câu trả lời cho việc tại sao mình lại như thế từ các nhân tố bên ngoài: sự nghiệp không như mong muốn bởi có người gây khó khăn, ngăn cản; không đi du lịch vì không có tiền hay chỉ sống tại thành phố này thay vì nơi mà mình muốn vì gia đình tôi muốn vậy, v.v… Ta thường đổ lỗi cho ngoại cảnh hoặc ai đó.

Hiểu chính mình là chưa đủ, nếu không có trách nhiệm với bản thân sẽ đắm chìm trong việc đổ lỗi và tự than vãn. Việc đặt mình vào vị trí của bản thân như đã nói ở phần một của cuốn sách, sẽ khiến bạn hiểu được bản thân và có trách nhiệm với cuộc sống, cũng như hành động của bạn. Điều đó có nghĩa thừa nhận thất bại và thiếu sót, thành công và thế mạnh của chính mình. Bạn cần sự trung thực và dũng cảm đểu đạt được điều này, và chỉ đến lúc đó bạn mới thực sự đặt mình vào vị trí của bản thân.

Có trách nhiệm với bản thân thường lại bị đánh đồng với việc tự trách, trên thực tế, hai việc hoàn toàn trái ngược. Trong khi tự trách là cái nhìn thụt lùi, đánh giá việc đã qua, thì có trách nhiệm lại là cái nhìn hướng về phía trước nhằm tìm cách giải quyết vấn đề. Hãy đặt câu hỏi: “Tôi có thể làm gì để công việc đạt hiệu quả cao hơn?” thay vì chỉ suy nghĩ rằng: “Các công việc mình làm chẳng có chút kết quả nào!” Bằng cách thừa nhận cuộc sống của mình, chúng ta có thể bắt đầu cuộc sống trọn vẹn hơn thay vì luôn có cảm giác mình là nạn nhân do việc luôn đổ lỗi và thiếu trách nhiệm.

Điều xảy ra với bạn, dù ngẫu nhiên hay không, yếu tố quyết định cuộc sống chính là cách bạn phản ứng với hoàn cảnh đó. Khi đối mặt với bất lợi, ta đổ lỗi cho người khác hay hoàn cảnh sống, nhưng ta cũng có thể tò mò và tự hỏi bài học cuộc sống mang lại là gì.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Làm chủ các mối quan hệ

Nếu việc đổ lỗi là nguyên nhân của hầu hết của các cuộc mâu thuẫn thì làm chủ các mối quan hệ chính là nguồn gốc của những giải pháp thành công. Trong bất kể một mối quan hệ, dù là với ai đó trong gia đình, nơi làm việc hay ở trong cộng đồng, việc đổ lỗi cho đối phương về những khía cạnh tiêu cực và những mâu thuẫn là điều quá bình thường. Thế nhưng chúng ta đều biết, mọi mối quan hệ và mâu thuẫn đều bắt nguồn từ hai phía. Thay vì bế tắc trong trò đổ lỗi, việc nhận ra có hai người gây ra xự lộn xộn hay tranh cãi có ích hơn nhiều. Bằng cách có trách nhiệm với mối quan hệ của chính mình, bạn có khả năng thay đổi nó.

Có trách nhiệm với mối quan hệ của mình nghĩa là bạn nhận biết được khi nào lời nói và hành động của mình gây ra nỗi buồn. Đôi khi một lời xin lỗi chân thành có thể hóa giải sự nặng nề, căng thẳng trong những cuộc tranh cãi, mâu thuẫn và giúp hàn gắn lại những vết rạn nứt của một mối quan hệ.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Thừa nhận nhu cầu của bạn

Trong cuốn “Để đạt được thỏa thuận: Đàm phán mà không cần nhượng bộ”, tác giả William Ury và Roger Fisher tranh luận rằng, khả năng quan trọng nhất trong đàm phán của bạn là phương án dự phòng tốt nhất để tiến tới thỏa thuận (BATNA). Phương án này hoạt động tốt nhất để có thể thỏa mãn những điều bản thân ta quan tâm khi chưa thể đạt được thỏa thuận với đồi phương. Phương án BATNA giúp bạn tin rằng dù bất kì điều gì xảy ra trong cuộc đàm phán, bạn luôn có phương án khác. Nó khiến bạn ít phụ thuộc vào đối phương hơn trong việc đáp ứng nhu cầu của chính mình. Nó mang đến cho ta sức mạnh, sự tự do và tin tưởng.

Trong một cuộc đàm phán hoặc mâu thuẫn, trước khi phát triển một lựa chọn bên ngoài đối với thỏa thuận được đàm phán, chúng ta có thể tạo một lựa chọn bên trong. Chúng ta có thể tạo một cam kết vô điều kiện cho chính mình, nhằm quan tâm tới những nhu cầu sâu kín nhất của bản thân dù người khác có thực hiện hay không. Trong khi phương án dự phòng tốt nhất khi thỏa thuận bên ngoài có thể là tìm kiếm và chấp nhận một đề nghị khác, thì phương án dự phòng tối ưu với thỏa thuận được đàm phán bên trong lại là sự cam kết với chính mình rằng, bất kể cuộc đàm phán có thành công hay không, bạn vẫn sẽ quan tâm tới các nhu cầu của bản thân để thỏa mãn và đạt được công việc dù thế nào đi nữa. Hãy ngưng đổ lỗi cho bản thân, người khác và cuộc sống khi bạn không hài lòng về một điều nào đó. Cam kết vô điều kiện này mang đến động cơ và sức mạnh cho bản thân để thay đổi hoàn cảnh, đặc biệt là trong các hoàn cảnh khó khăn và mâu thuẫn. Thực chất, phương án dự phòng tốt nhất khi thỏa thuận bên trong đóng vai trò nền tảng cho phương án dự phòng tốt nhất khi thỏa thuận bên ngoài.

Trong cuộc sống, khi phải giải quyết những tình huống khó khăn, cách ứng xử không hay của người khác khiến chúng ta nhượng bộ và chấp nhận, cho rằng không còn lựa chọn nào khác. Chính lúc này, bản thân chúng ta bị rơi vào cái bẫy làm cho cảm xúc dễ bị chi phối, phụ thuộc theo cảm xúc của đối phương. Có trách nhiệm đáp ứng các nhu cầu của mình không chỉ giúp ích bản thân bớt phụ thuộc vào một ai đó, mà còn hỗ trợ quá trình đạt được thỏa thuận với họ.

Cuối cùng, ta cần đưa ra đáp án cho câu hỏi: “Ai là người có trách nhiệm đáp ứng các nhu cầu cốt lõi của tôi?” Nếu câu trả lời vẫn là người khác, thì chính chúng ta đang trao cho họ quyền điều khiển cuộc sống của mình. Còn nếu đáp án là chúng ta, thì có nghĩa ta có khả năng thay đổi cuộc sống, tương lai của chính mình. Bằng cách từ bỏ việc đổ lỗi và thừa nhận trách nhiệm đối với các mối quan hệ và nhu cầu của mình, bạn có thể hiểu được gốc rễ của mâu thuẫn, từ đó thay đổi các cuộc đàm phán và cuộc sống của bạn.

Điều đó dẫn đến một câu hỏi tiếp theo: Chúng ta có thể tìm thấy nguồn gốc đáp ứng các nhu cầu về mặt giao tiếp và bảo vệ ở đâu? Từ đó, ta chuyển sang sự thay đổi thái độ lớn tiếp theo: chấp nhận cuộc sống.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Phần 3: Thay đổi về cách nhìn về bức tranh cuộc sống: từ khó gần đến thân thiện

Cùng với sự ra đời của bom nguyên tử trong Thế chiến thứ II, Albert Einstein đã đưa ra một câu hỏi mà ông cho rằng là quan trọng nhất và trước nhất mà mỗi người phải tìm sự giải đáp: “Vũ trụ có là một nơi thân thiện không?”

Einstein lập luận rằng, câu trả lời của mỗi người là tự chứng thực, tùy thuộc vào phản ứng của bản thân, chúng ta sẽ có cách cư xử khác nhau và tạo ra các kết quả khác nhau từ hành động của riêng mỗi người. Nếu ta cảm thấy vũ trụ là đối địch thì chúng ta cũng sẽ coi người khác là kẻ địch. Mỗi người sẽ tự chuẩn bị kĩ càng, trang bị cho mình và sẽ phản ứng lại ngay từ lần đầu bị khiêu khích. Hệ quả là, chúng ta đến cuối cùng sẽ tự hủy diệt chính mình cũng như sự sống trên trái đất căn cứ vào việc sử dụng các vũ khí hủy diệt hàng loạt theo ý muốn. Ngược lại, khi bạn nghĩ rằng vũ trụ luôn đứng về phía mình, ta cũng coi mọi người cũng là bạn. Nhờ đó, ta có nhiều khả năng đạt được thỏa thuận với người khác hơn, bắt đầu từ gia đình, đồng nghiệp, cộng đồng cho đến toàn bộ nhân loại.

Mỗi người chúng ta đều có một lựa chọn khi tham gia một cuộc trao đổi hay đàm phán thách thức: ta có phải tiếp cận một cuộc đàm phán như một cuộc tranh giành bất lợi, trong đó nhất định phải có một bên thắng và một bên thua không? Hay ta có thể tiếp cận nó như một hợp tác cả hai bên cùng có lợi? Chúng ta có khả năng thay đổi cuộc tranh luận bất lợi, khó khăn từ đối đầu thành hợp tác. Cách tốt nhất để làm được điều đó là thay đổi cách nhìn về tình hình. Thế nhưng việc thay đổi cách nhìn không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhất là trong tình thế bất lợi. Thậm chí khi biết lợi ích của việc thay đổi cách nhìn, ta vẫn dễ dàng rơi vào cái bẫy tư duy thắng – thua trong một mâu thuẫn căng thẳng. Hầu như mọi người đều sợ rằng không được đáp ứng đầy đủ, và nỗi sợ đó ngự trị thì việc đàm phán sẽ trở nên khó khăn.

Chúng ta có thể có được sự hỗ trợ để thay đổi cách nhìn từ đâu? Như tác giả nhận định ra, khả năng thay đổi cách nhìn về hoàn cảnh bên ngoài đầu tiên đến từ việc thay đổi cách nhìn về bức tranh bên trong cuộc sống. Ông cho rằng có 3 cách để làm điều này: đầu tiên, hãy nhớ tới sự kết nối cuộc sống của bạn; thứ hai, hãy nhớ đến khả năng tạo ra hạnh phúc của bản thân và cuối cùng, học cách trân trọng những bài học mà cuộc sống mang lại.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Kết nối với cuộc sống

Einstein từng viết: “Con người là một phần của một tổng thể mang tên “Vũ trụ”, bị hạn chế về thời gian và không gian. Người đó trải nghiệm bản thân, suy nghĩ và tình cảm là thứ tách biệt với phần còn lại, đó là một ảo tưởng về ý thức…” Đúng như Eisnstein đã chỉ ra, chúng ta không tách rời nhau mà đan xen chặt chẽ vào một mạng lưới lớn hơn bao gồm con người và các sinh vật khác. Ta có mối liên kết mật thiết với toàn bộ mạng lưới đó về mặt sinh học, kinh tế, xã hội và văn hóa. Tuy nhiên, mỗi người vẫn có thể dễ dàng quên đi sự liên kết này, quên đi sự kết nối với cuộc sống của chúng ta.

Hai bán cầu não bộ của con người mang các chức năng khác nhau. Não trái chi phối ngôn ngữ, logic, cũng như các công cụ ta cần để giúp ta tìm hiểu cuộc sống hàng ngày, làm chúng ta tách rời và khác biệt với mọi người. Còn não phải giúp ta kết nối hơn với mọi người và cuộc sống. Chúng ta cần não trái để định hướng và bảo vệ bản thân trước những nguy hiểm trong cuộc sống, và chúng ta cũng cần não phải để cảm thấy kết nối và hài lòng với những điều tuyệt vời diễn ra quanh ta. Thế nhưng, chúng ta đang quá quen với việc nhìn thế giới qua lăng kính bán cầu não trái: logic, phê bình và đầy ranh giới – mọi thứ dường như đều kết nối với nhau và ta rất khó nắm bắt. Trên thực tế, bản thân mỗi người đều có khả năng kết nối với cuộc sống quanh ta thông qua bán cầu não phải, và việc này cần sự rèn luyện. Mỗi người có một cách rèn luyện riêng. Tham gia vào các công việc sáng tạo, rèn luyện thể chất hoặc mỗi ngày dành chút thời gian đi bộ, ngồi thiền hay cầu nguyện cũng là một trong nhiều cách rèn luyện bán cầu não phải.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Tạo hạnh phúc cho chính mình

“Ai có khả năng hạnh phúc hơn: người trúng cả trăm triệu đô la từ việc chơi xổ số hay người mất cả hai chân?” Câu hỏi tưởng thấy rõ câu trả lời trong một nghiên cứu lại cho ta một kết quả kinh ngạc. Câu trả lời là, sau một năm, cả người trúng xổ số và người mất cả hai chân đều hạnh phúc như trước khi sự việc xảy ra. Người thực hiện nghiên cứu này, Daniel Gilbert – nhà tâm lý học của trường Havard giải thích: trong một số trường hợp ngoại lệ, các sự việc hoặc thương tích lớn xảy ra, thậm chí trước đó ba tháng, không ảnh hưởng tới hạnh phúc hiện tại của chúng ta. Bởi chúng ta kiên cường hơn ta nghĩ, và bản thân ta có thể tự tạo ra hạnh phúc của riêng mình, ta có thể tự tạo ra điều mà chúng ta theo đuổi. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng: Hạnh phúc và sự hài lòng tưởng chừng là điều ta cần theo đuổi bên ngoài nhưng thực chất đều được tạo ra từ bên trong. Và chính bản thân ta là người tạo ra điều đó cho mình.

Sự hài lòng đến từ bên trong sẽ giúp bản thân mỗi người bớt phụ thuộc vào người khác để đáp ứng nhu cầu của mình. Và một điều nghịch lý rằng khi chúng ta càng ít phụ thuộc vào người khác để có được hạnh phúc thì mối quan hệ với người khác sẽ càng trở nên hoàn thiện và hài hòa hơn. Đồng thời, mâu thuẫn cũng ít xảy ra hơn và sẽ dễ dàng hơn cho ta trong việc đạt được một thỏa thuận trong tình huống khó khăn.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Trân trọng những bài học cuộc sống

Tác giả chia sẻ ông không chỉ tin lòng biết ơn cuộc sống đến từ việc có được hạnh phúc, mà ông còn nhận ra rằng hạnh phúc cũng thực sự đến từ cảm giác biết ơn cuộc sống. Trong một vài trường hợp, sự biết ơn cuộc sống không có nghĩa là phủ nhận đau đớn mà là hiểu bức tranh lớn hơn, là bài học lớn về sự chấp nhận và sự kiên cường, niềm tin tưởng vào khả năng có thể xử trí tất cả bất lợi xảy ra. Bên cạnh đó, bằng cách cảm thấy biết ơn cuộc sống, chúng ta tự mở ra khả năng trải nghiệm, điều mà triết gia Ludwig von Wittgenstein gọi là “an toàn tuyệt đối”. Ông quan sát thấy sự an toàn tuyệt đối đến từ cảm giác biết ơn và tự hỏi về chính sự tồn tại của thế giới. Bằng việc coi vũ trụ luôn đứng về phía mình, ngay cả những lúc hiểm nguy, chúng ta có thể giải quyết nhu cầu sâu kín nhất của bản thân – nhu cầu cần cảm thấy an toàn.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Từ thiếu thân thiện đến hòa đồng

Nhờ sự gắn kết với cuộc sống, ta có thể tìm thấy sự hạnh phúc trong những thứ có vẻ nhỏ bé. Đôi lúc, cuộc sống đầy rẫy sự thử thách nhưng chúng ta có thể coi đó là một cơ hội cho bản thân. Ta có thể học hỏi từ những thử thách đó và rút ra bài học cuộc sống cho bản thân mình. Mỗi người có thể chọn thái độ cơ bản với cuộc sống, thay vì không hài lòng và cho rằng mọi thứ luôn chống lại chúng ta, ta có thể chọn cách hài lòng và nghĩ rằng cuộc sống luôn đứng về phía mình. Khi đưa ra lựa chọn cơ bản này, bạn có thể định hướng và hoàn thiện cuộc sống, các mối quan hệ và các cuộc đàm phán tốt hơn.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Phần 4: Nắm bắt hiện tại: Từ phản kháng đến chấp nhận

Nếu chúng ta muốn đạt được thỏa thuận trong một tình huống nhạy cảm thì điều quan trọng chính là tìm cơ hội trong khoảnh khắc hiện tại – một cơ hội để đưa cuộc trao đổi theo hướng đạt được thỏa thuận. Tác giả chia sẻ: ông cho rằng hầu hết các tình huống đều có cơ hội nếu ta đủ chú tâm tìm kiếm, nhưng nó cũng rất dễ bị bỏ lỡ. Có lẽ trở ngại lớn nhất của việc nắm bắt hiện tại chính là sự phản kháng bên trong, hay theo cách nói khác, việc không chấp nhận cuộc sống. Ta quá tiếc nuối quá khứ, quá lo lắng về tương lai mà quên đi mất hiện tại. Điểm mấu chốt là cần học cách chấp nhận cuộc sống: không nghĩ về sự phản kháng từ bên trong, tin tưởng vào tương lai và nắm bắt hiện tại.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Học cách buông

Đôi khi chúng ta không muốn buông xuôi trong cuộc sống. Ta nghĩ rằng liên tục lo lắng về tương lai sẽ khiến ta tránh được các nguy hiểm hay điều không mong muốn. Hoặc có thể ta thích nghiền ngẫm về quá khứ, đổ lỗi cho người khác để cảm thấy mình là đúng. Có thể chúng ta muốn kiếm soát, thậm chí đấu tranh lại hoàn cảnh khi hiện tại khác xa với mong muốn hoặc kế hoạch của mình.

Với tất cả những lý do trên, việc vượt qua sự phản kháng bằng cách buông tay là một quá trình diễn ra chậm chạp. Tác giả ví quá trình này như khi ông học đu dây xuống lúc leo lên đỉnh núi cùng một người bạn. Ban đầu, việc học đu dây với ông rất đáng sợ, bản năng mách bảo ông rằng không được thả tay khỏi dây bởi vậy ông sẽ ngã xuống vách núi. Nhưng nếu không làm vậy thì ông sẽ bị mắc kẹt mãi ở đó. Ban đầu, sau khi chọn một chỗ chắc chắn để neo trước khi thả dây đu xuống, ông làm quen bằng cách nới lỏng tay ra khỏi dây thừng vài giây, sau đó cứ tiếp tục cho đến khi ông cảm thấy an toàn và bắt đầu quen với việc đu dây xuống vách đá. Tác giả so sánh khả năng nới lỏng tay này cùng với việc mặc cho cuộc sống trôi qua một cách tự nhiên cũng giống nhau: đều phụ thuộc vào việc bản thân mỗi người cảm thấy mình được neo giữ chắc chắn ra sao trong một thế giới thân thiện.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Chấp nhận quá khứ

Việc tha thứ cho một ai đó làm điều xấu với ta không phải là quên đi những gì họ đã làm với ta. Nó chứng tỏ ta chấp nhận việc đó đã xảy ra và giải thoát bản thân khỏi gánh nặng. Bởi sự tức giận và oán hận khi níu giữ quá khứ khiến bạn tổn thương hơn bất cứ ai khác, khiến ta mệt mỏi một cách không cần thiết. Bằng việc chấp nhận quá khứ và tha thứ, ta giải thoát bản thân khỏi sự day dứt, mệt mỏi và có cho mình những bài học, kinh nghiệm mà cuộc sống mang lại. Xét cho cùng, ta không có khả năng thay đổi quá khứ nhưng có thể thay đổi cách nhìn về nó, mang lại ý nghĩa tích cực ngay cả trong những điều thậm chí khó khăn nhất trong cuộc sống.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Tin vào tương lai

Chúng ta có xu hướng lo lắng quá nhiều trong cuộc sống cũng như trong đàm phán về mọi điều xấu có thể xảy ra. Nó khiến bạn không chú ý đến thời điểm hiện tại và không thể làm việc trong trạng thái tốt nhất.

Hơn nữa, khi quá lo lắng về tương lai, nỗi sợ thường xâm lấn tâm trí chúng ta. Đôi khi, điều đó là vô căn cứ, thế nhưng tâm trí tràn ngập nỗi sợ khiến ta không thể phân biệt được mối đe dọa có thực và mối đe dọa tưởng tượng. Tác giả khuyên rằng, thay vì sợ hãi, hãy tin tưởng. Tuy nhiên, tin tưởng ở đây không có nghĩa là sẽ hoàn toàn không có thách thức hay kinh nghiệm đau thương nào đến với chúng ta. Đúng hơn, thì tác giả mong muốn mọi người tin tưởng vào khả năng có thể giải quyết những thách thức có thể xảy ra trong tương lai. Điều đó không có nghĩa là lờ đi hoàn cảnh hiện tại mà là thái độ ta có thể chủ động xử lý các vấn đề xảy ra của bản thân.

Nhiều phương pháp có thể áp dụng giúp ta không nghĩ tới nỗi sợ trong tương lai. Ta có thể quan sát nỗi sợ khi nó xuất hiện rồi sau đó dần thoát khỏi nó một cách tỉnh táo bằng cách hít thở sâu một đến hai lần, đưa oxi lên não để có thể bình tĩnh và quan sát mọi thứ rõ ràng hơn. Nhưng có lẽ cách chắc chắn nhất để giải thoát ta khỏi nỗi sợ vô cớ chính là nghĩ đến phương án dự phòng tốt nhất khi thỏa thuận bên trong và hài lòng với cuộc sống. Khi đó, ta luôn tin tưởng rằng cuộc sống luôn đứng về phía chúng ta và việc cam kết luôn quan tâm tới các nhu cầu của bản thân sẽ cho ta cảm giác mọi chuyện cuối cùng rồi sẽ tốt đẹp dù có bất cứ chuyện gì xảy ra.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Nắm bắt hiện tại

Sau khi giải thoát khỏi gánh nặng của quá khứ và bóng đen của tương lai, ta có thể sống và hành động tự do hơn trong hiện tại. Ta có thể tạo ra thành công bằng cách thay đổi tích cực thông qua việc nắm bắt tình hình và các cơ hội trong thời điểm hiện tại.

Một yếu tố quan trọng của việc nắm bắt hiện tại mà tác giả nhận ra chính là việc lưu lại thời điểm quan trọng kết nối chúng ta với hiện tại, trong khi chấp nhận những điều đã trôi qua, cả những tình huống tốt đẹp lẫn đau khổ. Việc chấp nhận hiện tại không đồng nghĩa với cam chịu; nó khiến ta thoát khỏi vòng lặp của sự đau khổ khi luôn cố gắng phản kháng và chống đối. Bằng việc tập trung vào điều đang tồn tại như cuộc sống, tự nhiên hay vũ trụ, ta sẽ dần hiểu rõ những gì đã trải qua, hiểu rõ hơn về sự quý giá và tính tạm thời của mọi trải nghiệm. Dần dần, khi nhận thức rõ những trải nghiệm này sẽ không tồn tại mãi mãi, ta sẽ ít phản ứng hơn trong những tình huống có mâu thuẫn; dù cho mâu thuẫn có là gì thì nó sẽ đều trôi qua và chúng ta sẽ dễ dàng tìm kiếm cơ hội hiện tại để đạt được thỏa thuận với những người khác hơn.

Bốn bước đầu tiên trong quá trình đàm phán với chính mình đã giúp ta học cách chấp nhận cuộc sống, từ đó giúp ta chuẩn bị cho thử thách tiếp theo, đó là đạt được thỏa thuận với người khác.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Phần 5: Tôn trọng mọi người trong mọi hoàn cảnh: Từ gạt bỏ đến kết nạp

Với kinh nghiệm đàm phán nhiều năm của mình, tác giả đưa ra nhận định rằng: sự nhượng bộ mang lại cho bạn ít tổn thất nhất và sự tôn trọng mang lại cho bạn nhiều hơn cả. Tôn trọng đơn giản là chú ý một cách tích cực và đối xử với người khác với thái độ mà bạn muốn được đối xử lại. Nếu chúng ta muốn đạt thỏa thuận với người khác thì cách quan trọng nhất để bắt đầu là thể hiện sự tôn trọng.

Lòng tôn trọng thể hiện qua cách đối xử, nhưng nó xuất phát từ bên trong chúng ta qua thái độ. Khi ta bày tỏ lòng tôn trọng với người khác cũng chính là bày tỏ sự tôn trọng với chính mình. Khi thừa nhận phẩm giá của người khác đồng nghĩa với việc ta thừa nhận phẩm giá của bản thân. Chúng ta không thể thực sự tôn trọng những người khác khi không tôn trọng chính mình.

Tuy nhiên ta rất khó bày tỏ lòng tôn trọng, nhất là trong tình huống khó khăn. Tác giả đưa ra ba hành động có thể giúp ta củng cố thái độ tôn trọng của mình:

  • Đặt mình vào vị trí của người khác
  • Mở rộng sự tôn trọng
  • Tôn trọng cả những người đã từng bác bỏ bạn

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Đặt mình vào vị trí của người khác:

Trong một cuộc đàm phán hay trao đổi, việc đặt mình vào hoàn cảnh của người khác là một công cụ mạnh hơn ta tưởng. Thế giới trong mắt người đối diện ta trông như thế nào? Nếu ta là người đó thì sẽ ra sao? Nếu sống trong cuộc đời của người đó, ta sẽ phản ứng như thế nào? Nếu thực sự hiểu điều người đối diện muốn, chúng ta sẽ dễ dàng đạt được thỏa thuận. Cách tốt nhất để làm được điều này là ta cần lắng nghe với sự chăm chú và tôn trọng tích cực. Thay vì lắng nghe câu chuyện của họ dựa trên “hệ quy chiếu” của riêng bản thân mình, việc lắng nghe người khác trên “hệ quy chiếu” của họ cũng như từ các quan điểm riêng của họ sẽ giúp ta dần thấu được những cảm xúc và suy nghĩ ẩn sau những lời nói.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Mở rộng lòng tôn trọng

Ở một thời điểm nào đó trong cuộc sống, chúng ta sẽ cảm thấy bị bác bỏ và tẩy chay. Có thể là hồi thơ ấu khi chúng ta bị cha mẹ phớt lờ, không quan tâm; bị bạn bè cùng lớp trêu chọc hoặc khi đi làm, bạn cảm thấy tức giận khi bị loại bỏ khỏi cuộc họp quan trọng với cấp trên, bị lãng quên khi không được mời tụ tập sau giờ làm cùng đồng nghiệp hay đơn giản là bị các thành viên trong nhóm phớt lờ ý tưởng hoặc nhu cầu. Dù có là tình huống nào đi chăng nữa, cảm giác bị tẩy chay, thấy lợi ích, tiếng nói, phẩm giá con người không được để ý có thể để lại cho bạn tổn thương sâu sắc. Và cảm giác này thường là cốt lõi của các cuộc mâu thuẫn và thường gây ra xung đột, kích động bạo lực.

Cách để chữa lành vết thương từ chối và loại trừ là làm dịu đi bằng cách công nhận và chấp nhận. Dù là hận thù gia đình, xung đột trong kinh doanh hay căng thẳng tại nơi làm việc, việc thay đổi thái độ và mở rộng lòng tôn trọng bao dung những người mà ban đầu chúng ta có thể không muốn hoặc nghĩ sẽ thêm vào sẽ giúp ta giải quyết mâu thuẫn.

Lấy ví dụ như trong cuộc phỏng vấn các nhân viên thuộc nhà một nhà máy lớn và thay đổi quyền sở hữu dưới trướng công ty Barry-Wehmiller mà tác giả tham gia. Trước đây, rất nhiều cuộc tranh chấp xảy ra khi ban lãnh đạo cũ chỉ coi nhân viên là cỗ máy được trả tiền để làm việc và loại bỏ ý kiến của họ trong những quyết định quan trọng. Sau khi thay đổi quyền sở hữu, sự khác biệt rõ rệt mà một công nhân chia sẻ là họ được lắng nghe. Ban giám đốc mới đã có những nỗ lực sát với thực tế, luôn công nhận tài năng và phẩm giá của nhân viên, mọi ý tưởng đều được đón nhận. Mỗi nhân viên đều cảm thấy được tôn trọng. Không chỉ trò chuyện, ban giám đốc còn có những hành động thiết thực. Vào thời điểm khủng hoảng tài chính năm 2008, trong khi các nhà máy phải liên tục cắt giảm nhân sự và cho công nhân nghỉ việc, Tổng giám đốc điều hành Robert Chapman đã khiến mọi người ngạc nhiên khi tạm đề nghị mọi người nghỉ không lương 6 tuần và không một ai bị sa thải.

Đó là một ví dụ hiệu quả về nguyên tắc thêm vào và công nhận tầm quan trọng của mọi nhân viên. Trước và sau thời điểm khủng hoảng, rất nhiều nhà máy đã phải đóng cửa trước áp lực cạnh tranh toàn cầu và xung đột giữa người lao động và ban giám đốc. Chính thái độ tôn trọng, yếu tố truyền cảm hứng cho mọi người làm việc tốt nhất tại công ty Barry-Wehmiller đã tạo nên sự thay đổi hoàn toàn cho công ty và làm nên điểm khác biệt.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Tôn trọng người khác dù bị bác bỏ:

Khi quan điểm bị bác bỏ hoặc công kích, các nhu cầu quan tâm của chúng ta bị phớt lờ và theo bản năng, ta tạo nên những bức tường tự vệ để phản công và công kích lại. Nhưng khi làm vậy, chúng ta lại vô tình kéo dài vòng tròn tiêu cực và không đạt được thỏa thuận. Khi đối mặt với việc bị bác bỏ, hãy làm ngược lại với điều bạn muốn làm trước tiên, để thay đổi vòng tròn bác bỏ lẫn nhau thành tôn trọng lẫn nhau: tôn trọng và chấp nhận người công kích mình. Hãy đáp trả sự loại trừ bằng cách thêm vào.

Việc chấp nhận những người công kích bác bỏ chúng ta không đồng nghĩa với việc lờ đi sự bất công hay cái xấu, mà là bày tỏ sự tôn trọng với tính cách của họ. Việc này không bắt buộc là phải đáp ứng các nhu cầu của họ mà là không chấp nhận nhưng công nhận phẩm giá vốn có của người khác theo cách tích cực.

Trong cuộc sống, khi gặp phải những tình huống bị người đối diện bác bỏ và bạn muốn phản ứng thì hãy cố gắng quan sát cảm nhận và suy nghĩ của bạn. Hãy đặt mình vào vị trí của mình, nhớ tới phương án BATNA và cam kết để tâm đến các nhu cầu sâu kín nhất của bản thân. Khi tôn trọng bản thân, bạn sẽ dễ dàng chấp nhận và tôn trọng người khác hơn cho dù ban đầu họ bác bỏ bạn. Tất nhiên việc này không hề dễ dàng, nhưng bằng việc rèn luyện và lòng dũng cảm, ta có thể biến vòng tròn bác bỏ thành tôn trọng lẫn nhau.

Một thử thách cuối cùng trong quá trình đạt được thỏa thuận với chính mình là việc thay đổi tư duy thắng – thua, thường cản trở chúng ta đi đến những giải pháp vừa lòng đôi bên

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Phần 6: Cho đi và nhận lại: Từ thắng – thua đến thắng lớn

Quá trình tìm ra các giải pháp cùng thắng thay vì tư duy thắng – thua bằng cách đạt được thỏa thuận với bản thân cho phép, thực ra đòi hỏi bạn hướng tới một mục tiêu lớn hơn: chiến thắng lớn. Một chiến thắng không chỉ dành riêng cho chúng ta và các bên liên quan mà còn mang lại ý nghĩa – cho gia đình, nơi làm việc, quốc gia và thậm chí cả thế giới. Trong một cuộc ly hôn, khi vợ chồng tranh cãi, làm thế nào để đáp ứng được nhu cầu của con cái? Trong một cuộc tranh chấp giữa công đoàn và ban giám đốc, làm thế nào để có thể vững mạnh về mặt tài chính để đem lại việc làm cho mọi người và gia đình của họ? Hoặc trong một cuộc mâu thuẫn giữa hai dân tộc, làm sao để họ an toàn?

Chìa khóa cho việc tìm ra giải pháp chiến thắng lớn cho mọi người là thay đổi cuộc chơi từ cho đi thành nhận lại. Việc cho đi là cốt lõi của sự hợp tác. Đó một cách cư xử bắt nguồn từ bên trong chúng ta. Ta sẽ thường dễ cho đi trong những trường hợp nhất định, như khi ở bên gia đình và người thân thiết. Thách thức ở đây là làm thế nào để ta vun đắp thái độ cho đi và hợp tác thế nào với người mà ta không thân thiết, thậm chí là những người có mâu thuẫn? Khi xảy ra mâu thuẫn hoặc khi cảm xúc dâng trào, nỗi e ngại nếu hợp tác thì nhu cầu của ta sẽ không được đáp ứng đầy đủ hoặc bị lợi dụng khiến ta chỉ tập trung vào việc đòi hỏi giá trị cho bản thân, hơn là tạo giá trị cho người khác và cho chính mình.

Bạn có thể cải thiện thái độ cho đi này bằng cách kiểm tra và thay đổi thái độ của bản thân. Chính là 5 bước trước đó của việc đạt được thỏa thuận đến chính mình dẫn đến điểm này. Nếu có cảm giác hài lòng và đầy đủ từ bên trong, ta sẽ cảm thấy việc cho đi người khác dễ dàng hơn, kể cả khi họ không mấy dễ chịu. Khi giải quyết được nhu cầu sâu kín nhất của bản thân, việc giải quyết nhu cầu cùa người khác không còn mấy khó khăn. Và bằng việc cho người khác sự tôn trọng, ở một phương diện nào đó, ta cũng đã nhận lại được sự tôn trọng của đối phương.

Thế nhưng nỗi sợ không được đáp ứng đầy đủ là quá lớn. Để vun đắp thái độ cho đi, cần khiến thái độ này ăn sâu vào ý thích của bản thân, thú vui và lợi ích của chúng ta. Nói cách khác: cho đi vì lợi ích chung, vì niềm vui, vì ý nghĩa và cho đi những gì bạn có.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Cho đi vì lợi ích chung

Cách thứ nhất để cải thiện thái độ cho đi là hiểu được cách tạo ra giá trị cho người khác, để tự đáp ứng được các nhu cầu của bản thân. Việc cho đi không có nghĩa ta hy sinh lợi ích của bản thân hay nhượng bộ vì nhu cầu của người khác hoặc mất đi thứ gì. Việc cho đi ban đầu đơn giản là để cùng tìm kiếm một lợi ích chung, giúp đỡ cho người khác cũng như giúp đỡ cho chính bản thân mình. Đó là bản chất của phương pháp đàm phán cùng –  thắng.

Cho đi vì niềm vui và ý nghĩa

Để vun đắp thái độ cho đi, chúng ta cần phải tìm được niềm vui từ nó. Khi giảng dạy về điều này, tác giả thường lấy câu chuyện cổ “Gió Bắc và Mặt Trời” của Aseop làm ví dụ. Gió Bắc và Mặt trời quyết định ai là người mạnh hơn bằng cách thi xem ai có thể làm cho chiếc áo choàng tuột khỏi vai của một cậu bé chăn cừu. Gió Bắc dùng hết sức có thể, thổi mạnh hết cỡ nhưng cũng chỉ làm cậu bé quấn chặt áo hơn chứ không làm nó rơi xuống đất. Còn Mặt Trời chọn việc tỏa nắng và làm cậu bé nghĩ hôm nay thời tiết thật đẹp và quyết định nằm xuống tận hưởng ánh nắng. Cậu bé cởi áo choàng xuống và dùng nó làm thảm; và kết quả rõ ràng là Mặt Trời thắng.

Câu chuyện này mang lại cho ta nhiều giá trị về việc cho đi. Nếu như cách làm của Gió Bắc là thái độ nhận lại, thì của Mặt Trời là cho đi. Bản chất của Mặt Trời là luôn chiếu sáng, chứ không phải chỉ mong được nhận lại, và khi làm vậy, Mặt Trời có được chiến thắng cùng niềm vui. Và chúng ta cũng có thể tìm được niềm vui một cách tự nhiên nhất như vậy mà không cần nghĩ đến việc nhận lại. Có lẽ, điều trái ngược là việc cho đi vì niềm vui cuối cùng sẽ mang lại điều hài lòng nhất cho chúng ta.

Tất nhiên, sẽ có những giới hạn mà chúng ta cần tôn trọng, kể cả việc cho đi vì niềm vui và ý nghĩa. Chúng ta cũng cần đảm bảo mình cũng quan tâm đến các nhu cầu của bản thân, nếu không, đôi khi ta sẽ bị lợi dụng và trắng tay. Việc cho đi một cách chân thật và tự do lựa chọn có thể mang lại sự hài lòng lâu dài bên trong, chính xác là vì nó đã đáp ứng nhu cầu sâu kín của chúng ta để trở nên hữu ích và gắn kết với người khác và khiến chúng ta luôn cảm thấy hài lòng.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Cho đi những gì bạn muốn

Tác giả chia sẻ: có lẽ cách khuyến khích thái độ cho đi bền vững là tìm kiếm một mục đích hay hoạt động khiến chúng ta cảm thấy thích thú với việc cho đi. Giống như việc tập luyện cơ bắp, việc cho đi hình thành qua quá trình rèn luyện. Việc cho đi có thể thấm sâu vào cuộc sống của chúng ta. Nếu chúng ta có thể phát hiện ra mục đích, đó sẽ không chỉ còn là nguồn gốc của sự hài lòng lâu bền nhất từ bên trong cuộc sống đem lại cho chúng ta mà còn là lý do để ta tiếp tục cho đi và duy trì thái độ đó với người xung quanh.

Tóm tắt sách: Đàm phán với chính mình – Kết luận:

Mỗi bước trong sáu bước xuyên suốt cuốn sách giúp chúng ta thay đổi tư duy thắng – thua thành tư duy cùng – thắng. Và tiền đề cốt lõi của cuốn sách này như tác giả cũng chia sẻ là “càng đạt được thỏa thuận với chính mình bao nhiêu, chúng ta có thể đạt được thỏa thuận với người khác bấy nhiêu”. Có lẽ không yếu tố nào có tác động đối với các mối quan hệ và các cuộc đàm phán hơn là thái độ cơ bản đối với chính chúng ta, với cuộc sống và với những người khác. Việc đạt được thỏa thuận với chính mình làm nên ba loại chiến thắng: chiến thắng bên trong, chiến thắng với người khác và chiến thắng cho mọi người.

Trên đây là bản tóm tắt cuốn sách “Đàm phán với chính mình” của tác giả William Ury. Cảm ơn các quý độc giả đã lắng nghe và hẹn mọi người vào kỳ sau của dự án đọc sách cùng SBS!

Kiến Thức Quản Trị

TÓM TẮT SÁCH – ĐÀM PHÁN VỚI CHÍNH MÌNH | ĐỌC SÁCH CÙNG SBS

https://youtu.be/XcfIs-Dlkp8 Chào mừng các bạn quay trở lại với chuyên mục đọc sách cùng SBS. Kỳ...

TÓM TẮT SÁCH – TỪ TỐT ĐẾN VĨ ĐẠI – JIM COLLIN

https://youtu.be/9CS6O85lCsg 6000 bài báo 2000 trang phỏng vấn 15.000 giờ làm việc 21 nhà nghiên...

TÓM TẮT SÁCH – NGHỆ THUẬT THUYẾT PHỤC KHÁCH HÀNG

https://youtu.be/0-NsHOIRd6Q Tác giả: Stepphen Harvill Tóm tắt bởi: Trần Thanh Nga Cuốn sách không...

Tóm tắt sách: Pay Back Time – Ngày đòi nợ | Đọc sách cùng SBS

PAY BACK TIME Payback Time- Ngày đòi nợ của Phil Town là cuốn sách về đầu tư và kinh doanh, là một...

Tóm tắt sách ”Sinh ra là một bản thể, đừng chết như một bản sao”- John Mason

 Chào mừng các bạn đã quay trở lại với chuyên mục " Đọc sách cùng SBS". Trong kỳ này, SBS...

NGUYÊN TẮC VỀ QUYỀN RIÊNG TƯ CỦA SBS VIETNAM

SBS Vietnam rất coi trọng quyền riêng tư. Năm nguyên tắc dưới đây là cơ sở cho phương pháp tiếp...

Tóm tắt sách Ít được nhiều – Less is More – Jason Jenning đọc sách cùng SBS

”Làm sao để nâng cao năng suất?” luôn là câu hỏi lớn của các doanh nghiệp. Rất nhiều công ty với...

CHÚC MỪNG NGÀY DOANH NHÂN VIỆT NAM

Nhân dịp Ngày doanh nhân Việt Nam 13/10, SBS xin chúc các anh chị doanh nhân vững vàng vượt qua...

TÓM TẮT SÁCH: THẾ GIỚI PHẲNG – THOMAS L. FRIEDMAN

https://youtu.be/_0-3aCGjxxM NGHE PODCAST ĐỌC SÁCH CỦA CHÚNG TÔI TRÊN YOUTUBE TẠI ĐỊA CHỈ:...